Waarom moeten we de egel beschermen?

De egel is een onopvallend maar onmisbaar dier dat een sleutelrol speelt in onze tuinen en natuurgebieden. Als echte bondgenoot van de biodiversiteit helpt hij op natuurlijke wijze de populaties van insecten en slakken in evenwicht te houden. Toch nemen de populaties af, vaak zonder dat we het doorhebben.

Sinds 2024 wordt de egel door de International Union for Conservation of Nature (IUCN) beschouwd als “bijna bedreigd”. Deze situatie is te wijten aan de vele bedreigingen waarmee de soort te maken heeft: verlies en versnippering van zijn leefgebied, met name als gevolg van de intensivering van de landbouw, het gebruik van pesticiden, de toename van robotmaaiers en het wegverkeer.

Om hem beter te beschermen, is het essentieel om zijn verplaatsingen, gewoonten en de bedreigingen waarmee hij dagelijks wordt geconfronteerd te begrijpen. Dankzij veldwaarnemingen en de inzet van burgers kunnen wetenschappers meer inzicht krijgen in zijn verspreiding en de meest effectieve maatregelen identificeren om zijn voortbestaan te verzekeren.

Een Operatie Egel, maar waarvoor?

Operatie Egel heeft als doel meer inzicht te krijgen in de egel en zijn levenswijze door het plaatsen van fotovallen in particuliere tuinen. Deze camera’s worden gedurende drie weken bij vrijwilligers geplaatst en maken het mogelijk om de verplaatsingen en activiteiten van de egels onopvallend te observeren. Maar daar houdt de operatie niet op. De vrijwilligers worden ook uitgenodigd om ’s avonds vooraf bepaalde trajecten in hun gemeente af te leggen om de ter plaatse waargenomen egels op te sporen en te registreren.

Dit initiatief, dat gebaseerd is op burgerwetenschap, brengt burgers samen rond eenzelfde doel: deze iconische soort beter begrijpen en beschermen. Om hen te begeleiden, stelt de Fédération des Parcs naturels de Wallonie het nodige materiaal ter beschikking en coördineert ze de verschillende acties op het terrein.

Tegelijkertijd verspreidt de Federatie regelmatig een nieuwsbrief met de activiteiten van de Werkgroep Egels, de vorderingen van het project en de laatste wetenschappelijke informatie over de soort. Er worden ook opleidingen aangeboden aan burgers en aan belangrijke spelers op milieugebied, zoals beheerders van groene ruimtes en de milieudiensten van de gemeenten.

Ik ben een burger, wat kan ik doen?

Wilt u concreet actie ondernemen voor de bescherming van de egel? U kunt vrijwilliger worden en meewerken aan de telling door gedurende drie weken een cameraval in uw tuin te plaatsen. Wilt u zich nog meer inzetten? Doe dan mee aan de nachtelijke zoektochten die in uw gemeente worden georganiseerd en draag zo rechtstreeks bij aan het verzamelen van gegevens in het veld. Als u al egels in uw buurt ziet, wacht dan niet langer en registreer ze via het portaal van Natuurwaarnemingen in België.

Elke waarneming telt. De informatie die wordt verzameld door de Federatie van Natuurparken van Wallonië zal helpen om de kennis over de egel te vergroten, zijn behoeften beter te begrijpen en concrete oplossingen voor te stellen om onze tuinen en groene ruimtes gastvrijer te maken voor deze kwetsbare diersoort.